"Zonder stutten vallen mensen om"
Willem Teering, directeur cluster regio Zuid, schreef een opinieartikel voor De Gelderlander. Deze werd afgelopen zaterdag (31 december) gepubliceerd in De Gelderlander. Lees hieronder zijn opinieartikel.
ALS JE DE STUTTEN EN STEUNEN WEGSLAAT, VALLEN MENSEN OM
Door de opeenstapeling van overheidsmaatregelen zullen de komende jaren meer mensen maatschappelijk uitvallen. De maatschappelijke ondersteuning moet het bovendien met steeds minder mensen en middelen doen. Het straatbeeld van zo’n tien jaar geleden met bedelende daklozen zal terugkeren.
Zelf- en ‘samen’- redzaamheid, zijn de slogans waarmee het gedoogkabinet Rutte zijn zorg- en welzijnsbeleid verkoopt. De burger moet zelfstandig zijn broek ophouden, niet nuilen, aan het werk! En gaat het even minder? Dan is er een daad- en kapitaalkrachtige sociale omgeving die het probleem opvangt. Een pamperende overheid is daarom niet langer nodig. Bezuinigingsnoodzaak en sociale problematiek in één klap opgelost!
Er lijkt weinig mis met deze ambities. Het idee van de zelfstandige burger die vanuit eigen kracht keuzes kan maken is zelfs een van de fundamenten van onze samenleving. En ook instellingen als Iris-Zorg hebben het bevorderen van de zelfstandigheid van hun cliënten hoog in het vaandel staan. Maar diezelfde zorg- en welzijnsinstellingen merken als eersten wanneer ideologie en werkelijkheid los van elkaar raken. En dat is nu aan het gebeuren.
Den Haag zwijgt over de randvoorwaarden om alle, dus óók de kwetsbare en beschadigde burgers, hun eigen verantwoordelijkheid te laten dragen. De verantwoordelijkheid voor de zorg én de visie daarop wordt de komende jaren in de schoenen van de gemeenten geschoven. Grote delen van de AWBZ-zorg gaan daar naartoe en over een paar jaar ook de volledige jeugdzorg. Elke gemeente mag het dan met z’n eigen burgers uitzoeken. Met veel minder geld dan nu. Want elke overheveling van taken gaat gepaard met een ‘efficiency’korting.
Maar er komt ook minder geld voor re-integratie, schuldhulpverlening en kinderopvang. Burgers zullen hogere eigen bijdragen moeten ophoesten voor zorg en ondersteuning. De drempel daarvoor komt daardoor hoger te liggen, wat de huidige cliënten en patiënten treft, maar ook de burger met een laag inkomen. Diezelfde ‘kwetsbare’ burger krijgt daarnaast te maken met tal van financiële maatregelen die zijn vrije speelruimte nog verder beperken. Ik noem hogere ziektekostenpremies en de verlaging van zorg- en huurtoeslag. Er hoeft niet veel te gebeuren (echtscheiding, baanverlies, burn-out) of burgers vallen om. En een aantal van hen zullen we terugzien op straat.
Den Haag schept de randvoorwaarden voor maatschappelijke uitval en sociale uitsluiting. Overdrijf ik? Sla de kranten er op na: in verschillende steden rijden weer ouderwetse soepbussen voor mensen die nergens terecht kunnen; in Utrecht hebben dakloze mensen een tentenkamp opgeslagen; de opvangvoorzieningen in de Randstad kunnen de aanmeldingen niet langer aan. Het zijn tekenen aan de wand en we staan nog maar aan het begin van de grote bezuinigingsoperatie. Waarbij het woord ‘ bezuiniging’ tussen dikke aanhalingstekens moet staan: er is al heel vaak berekend dat de maatschappelijke kosten van dit overheidsbeleid vele malen hoger zullen uitvallen dan de huidige kosten voor goede opvang en GGZ-zorg.
Moeten we de handdoek dan maar in de ring gooien? Natuurlijk niet! Vanuit het oogpunt van beschaving en solidariteit, maar ook vanuit pragmatische motieven. Hoe meer mensen buiten de samenleving vallen, des te sterker de criminaliteit en de gevoelens van onveiligheid bij de burgers die het geluk hebben nog mee te mogen doen. Dat we zorg, welzijn en maatschappelijke ondersteuning anders moeten organiseren is ook helder. Daar zijn wij als zorg- en welzijnsorganisaties ook mee bezig. Maar dat zal niet kunnen voorkomen dat de nieuwe armoede de komende jaren overal zichtbaar wordt.
We zullen meer aan preventie gaan doen. Dat betekent: de sociale problematiek eerder signaleren in de wijken en als maatschappelijke instellingen voor wonen, werken en verslavingsbehandeling nauw samenwerken om problemen in een vroeg stadium dicht bij huis te tackelen. Problemen dienen eerder opgepakt en sneller doorgeleid te worden naar hen die de juiste hulp kunnen bieden.
De gemeente heeft hierbij een cruciale rol. De gemeente moet een stabiel fundament leggen waarop de samenwerking zich vruchtbaar kan ontwikkelen. Dat vraagt om een beleidsvisie die jaren verder reikt dan de zittingsperiode van een college. Maar alleen daarmee kunnen we de komende jaren efficiënter en effectiever leren samenwerken voor en met het groeiend aantal mensen dat door nare levensgebeurtenissen, ziekte of pech buiten de boot (dreigt te) vallen. IrisZorg wil daar, door het inzetten van de expertise op het gebied van wonen, werken en verslavingsbehandeling, een flinke steen aan bijdragen.
Willem Teering, directeur regio Zuid
ALS JE DE STUTTEN EN STEUNEN WEGSLAAT, VALLEN MENSEN OM
Door de opeenstapeling van overheidsmaatregelen zullen de komende jaren meer mensen maatschappelijk uitvallen. De maatschappelijke ondersteuning moet het bovendien met steeds minder mensen en middelen doen. Het straatbeeld van zo’n tien jaar geleden met bedelende daklozen zal terugkeren.
Zelf- en ‘samen’- redzaamheid, zijn de slogans waarmee het gedoogkabinet Rutte zijn zorg- en welzijnsbeleid verkoopt. De burger moet zelfstandig zijn broek ophouden, niet nuilen, aan het werk! En gaat het even minder? Dan is er een daad- en kapitaalkrachtige sociale omgeving die het probleem opvangt. Een pamperende overheid is daarom niet langer nodig. Bezuinigingsnoodzaak en sociale problematiek in één klap opgelost!
Er lijkt weinig mis met deze ambities. Het idee van de zelfstandige burger die vanuit eigen kracht keuzes kan maken is zelfs een van de fundamenten van onze samenleving. En ook instellingen als Iris-Zorg hebben het bevorderen van de zelfstandigheid van hun cliënten hoog in het vaandel staan. Maar diezelfde zorg- en welzijnsinstellingen merken als eersten wanneer ideologie en werkelijkheid los van elkaar raken. En dat is nu aan het gebeuren.
Den Haag zwijgt over de randvoorwaarden om alle, dus óók de kwetsbare en beschadigde burgers, hun eigen verantwoordelijkheid te laten dragen. De verantwoordelijkheid voor de zorg én de visie daarop wordt de komende jaren in de schoenen van de gemeenten geschoven. Grote delen van de AWBZ-zorg gaan daar naartoe en over een paar jaar ook de volledige jeugdzorg. Elke gemeente mag het dan met z’n eigen burgers uitzoeken. Met veel minder geld dan nu. Want elke overheveling van taken gaat gepaard met een ‘efficiency’korting.
Maar er komt ook minder geld voor re-integratie, schuldhulpverlening en kinderopvang. Burgers zullen hogere eigen bijdragen moeten ophoesten voor zorg en ondersteuning. De drempel daarvoor komt daardoor hoger te liggen, wat de huidige cliënten en patiënten treft, maar ook de burger met een laag inkomen. Diezelfde ‘kwetsbare’ burger krijgt daarnaast te maken met tal van financiële maatregelen die zijn vrije speelruimte nog verder beperken. Ik noem hogere ziektekostenpremies en de verlaging van zorg- en huurtoeslag. Er hoeft niet veel te gebeuren (echtscheiding, baanverlies, burn-out) of burgers vallen om. En een aantal van hen zullen we terugzien op straat.
Den Haag schept de randvoorwaarden voor maatschappelijke uitval en sociale uitsluiting. Overdrijf ik? Sla de kranten er op na: in verschillende steden rijden weer ouderwetse soepbussen voor mensen die nergens terecht kunnen; in Utrecht hebben dakloze mensen een tentenkamp opgeslagen; de opvangvoorzieningen in de Randstad kunnen de aanmeldingen niet langer aan. Het zijn tekenen aan de wand en we staan nog maar aan het begin van de grote bezuinigingsoperatie. Waarbij het woord ‘ bezuiniging’ tussen dikke aanhalingstekens moet staan: er is al heel vaak berekend dat de maatschappelijke kosten van dit overheidsbeleid vele malen hoger zullen uitvallen dan de huidige kosten voor goede opvang en GGZ-zorg.
Moeten we de handdoek dan maar in de ring gooien? Natuurlijk niet! Vanuit het oogpunt van beschaving en solidariteit, maar ook vanuit pragmatische motieven. Hoe meer mensen buiten de samenleving vallen, des te sterker de criminaliteit en de gevoelens van onveiligheid bij de burgers die het geluk hebben nog mee te mogen doen. Dat we zorg, welzijn en maatschappelijke ondersteuning anders moeten organiseren is ook helder. Daar zijn wij als zorg- en welzijnsorganisaties ook mee bezig. Maar dat zal niet kunnen voorkomen dat de nieuwe armoede de komende jaren overal zichtbaar wordt.
We zullen meer aan preventie gaan doen. Dat betekent: de sociale problematiek eerder signaleren in de wijken en als maatschappelijke instellingen voor wonen, werken en verslavingsbehandeling nauw samenwerken om problemen in een vroeg stadium dicht bij huis te tackelen. Problemen dienen eerder opgepakt en sneller doorgeleid te worden naar hen die de juiste hulp kunnen bieden.
De gemeente heeft hierbij een cruciale rol. De gemeente moet een stabiel fundament leggen waarop de samenwerking zich vruchtbaar kan ontwikkelen. Dat vraagt om een beleidsvisie die jaren verder reikt dan de zittingsperiode van een college. Maar alleen daarmee kunnen we de komende jaren efficiënter en effectiever leren samenwerken voor en met het groeiend aantal mensen dat door nare levensgebeurtenissen, ziekte of pech buiten de boot (dreigt te) vallen. IrisZorg wil daar, door het inzetten van de expertise op het gebied van wonen, werken en verslavingsbehandeling, een flinke steen aan bijdragen.
Willem Teering, directeur regio Zuid